Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

ChP: ChronoPress – korpus tekstów prasowych (2023)

Forma dostępu: online, https://chronopress.clarin-pl.eu/#/

Wymogi techniczne: pełny dostęp bez konieczności założenia konta i logowania się.

Zawartość: korpus zawiera ok. 100 tys. fragmentów tekstów prasowych z lat 1945–1964. W dalszej perspektywie planuje się uwzględnienie w bazie również tekstów wcześniejszych i późniejszych tak, aby obejmowały one swoim zasięgiem stulecie polskiej niepodległości (1918– 2018). Teksty są oznakowane morfosyntaktycznie i za pomocą metadanych. ChP został opracowany przez zespół współpracowników z Uniwersytetu Wrocławskiego i Politechniki Wrocławskiej pod kierunkiem Adama Pawłowskiego oraz w ramach działań konsorcjum naukowego „CLARIN – Polskie wspólne zasoby językowe i infrastruktura technologiczna". Baza ta, jak wyjaśnia się na stronie korpusu ChP, „daje wgląd w dyskurs prasowy PRL" i „oferuje [….] rzetelny i przekrojowy przegląd tematów prasy codziennej tamtych lat – lat, które ukształtowały obraz świata i wrażliwość komunikacyjną kilku pokoleń Polaków" (zob. zakładka „Prasa w PRL" – https://chronopress.clarin-pl.eu/#/).

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: możliwość zaawansowanego wyszukiwania danych w bazie. Anotacja ChK umożliwia przeszukiwanie korpusu według rozmaitych kryteriów i na wiele sposobów za pomocą zaprojektowanych sześciu konstruktorów zapytań. Po pierwsze, można pozyskać dane na temat częstości użycia wyrazów zarówno w postaci list frekwencyjnych (zob. https://chronopress.clarin-pl.eu/#/frequency_lists), jak i poprzez wygenerowanie szeregów czasowych dla określonego słowa, informujących o ewolucji frekwencji tegoż słowa w poszczególnych latach lub miesiącach (zob. https://chronopress.clarin-pl.eu/#/time_series). Po drugie, oprogramowanie pozwala na przeglądanie korpusu pod względem występujących w nim częstych połączeń wyrazowych, a ściśle umożliwia określenie profili kolokacyjnych wyrazów (zob. https://chronopress.clarin-pl.eu/#/word_profiles) oraz wizualne porównanie dwóch leksemów pod kątem ich kolokatów (wykazanie różnic i podobieństw w zakresie występowania wybranych dwóch leksemów w określonym kontekście słownym; zob. https://chronopress.clarin-pl.eu/#/similarity). Po trzecie, w korpusie ChP możliwe jest przeglądanie większych próbek tekstów (zob. https://chronopress.clarin-pl.eu/#/samples) oraz konkordancji po wpisaniu w okienko dialogowe danego leksemu (formy hasłowej) bądź wyrazu w interesującej nas formie odmienionej (zob. https://chronopress.clarin-pl.eu/#/concordance). I wreszcie po czwarte, we wszystkich opisanych powyżej sposobach wyszukiwania danych w korpusie można ograniczyć wyniki poprzez wybranie określonych filtrów, takich jak: rok publikacji, tytuł periodyku, autorzy, środek przekazu, ekspozycja (pierwsza strona, środek, ostatnia strona), okresowość (dziennik, tygodnik, miesięcznik itp.) oraz status obiegu i styl (zob. ChP: Pawłowski 2021).