Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

SGJP 2020: Słownik gramatyczny języka polskiego
oprac. Marcin Woliński, Zygmunt Saloni, Robert Wołosz, Włodzimierz Gruszczyński, Danuta Skowrońska, Zbigniew Bronk

Forma dostępu: online, http://sgjp.pl

Wymogi techniczne: pełny dostęp bez konieczności założenia konta i logowania się.

Rodzaj wydania elektronicznego: powtórne wydanie elektroniczne (zob. SGJP 2007 (CD), 2012 (CD), 2015 (online)); brak wcześniejszych wydań drukowanych.

Zawartość: SGJP (2020) jest fleksyjnym słownikiem polszczyzny współczesnej opartym na poprawionych, uzupełnionych i zmodyfikowanych wersjach Słownika gramatycznego języka polskiego, wydanych na CD w 2007 i 2012 r., (zob. m.in. Saloni i in. 2008; SGJP 2007, SGJP 2012) oraz online w 2015 (zob. Kieraś, Woliński 2017; SGJP 2015). W stosunku do wcześniejszego wydania trzeciego online z roku 2015 obecne opracowanie jest poszerzone o  121 097 haseł i zawiera charakterystykę gramatyczną blisko 456 tys. leksemów polskich, wśród których ujęto zarówno wyrazy notowane w słownikach i w tekstach, jak i wyrazy potencjalne. Materiał uzupełniono o pokaźny zbiór „nazwisk (męskich i żeńskich) oraz nazw polskich miejscowości i ich części wraz z derywowanymi od nich przymiotnikami i nazwami mieszkańców (męskimi i żeńskimi)" (zob. opis wyd. 4 SGJP na stronie: http://sgjp.pl/o-slowniku/#osoby). Co ważne zatem, SGJP podaje, sprawiającą kłopot zwykłym użytkownikom języka, odmianę nie tylko wyrazów pospolitych, ale i nazw własnych czy skrótowców. Poza paradygmatem fleksyjnym wyrazu w charakterystyce gramatycznej uwzględnia się m.in.: część mowy, rodzaj rzeczownika, aspekt czasownika, rekcję przyimków i liczebników. Dodatkowo w SGJP podawana jest wymowa poszczególnych leksemów, ale tylko w sytuacji, gdy „występują wyjątki od standardowej realizacji głosowej polskiego tekstu", np. w wypadku zapożyczeń, skrótowców literówców czy wyrazów z innym akcentem niż paroksytoniczny, zob. Podstawy teoretyczne SGJP, wyd. 4, 2020, online: http://sgjp.pl/static/pdf/Podstawy_teoretyczne_SGJP.pdf?1656689783, s. 23). Na pasku hasła, jak wyjaśniają autorzy słownika, może pojawić się także tzw. glosa „w postaci synonimu, typowego połączenia albo innej informacji", mającej „ułatwić interpretację leksemu hasłowego" (zob. Pasek hasła, http://sgjp.pl/instrukcja/). W niektórych artykułach hasłowych występują również odsyłacze (będące aktywnymi linkami) zawierające przykładowo informacje o wariancie ortograficznym danego wyrazu bądź najbardziej regularnych derywatach (lub ich podstawach – wyrazach derywujących). 

Istotnym dodatkiem do ponownego wydania słownika w wersji online w roku 2020 jest przybliżona informacja frekwencyjna (umieszczona w panelu w prawnym górnym rogu), podana w sposób graficzny wraz z opisem słownym o przynależności danej jednostki do jednej z dziewięciu klas najczęstszych leksemów polskich (zob. Informacja frekwencyjna, http://sgjp.pl/instrukcja/). 

Sposób prezentacji form fleksyjnych leksemów w SGJP w postaci tabel jest bardzo czytelny i funkcjonalny dla użytkownika, a poruszanie się po witrynie jest intuicyjne i nie wymaga specjalistycznych umiejętności. Na stronie słownika udostępniono także materiały dodatkowe, w tym: instrukcję użytkowania, podstawy teoretyczne SGJP 2020 (jako plik PDF, zob. http://sgjp.pl/static/pdf/Podstawy_teoretyczne_SGJP.pdf?1656689783), opis systematyzacji wzorów oraz stosowanych oznaczeń.

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: możliwość zaawansowanego przeszukiwania bazy. Oprogramowanie umożliwia przeszukiwanie słownika według listy haseł: indeksu a fronte oraz indeksu a tergo; z poziomu okienka dialogowego możliwe jest automatyczne odnalezienie hasła po wpisaniu konkretnego leksemu w formie słownikowej, początkowych liter jakiegoś wyrazu oraz dowolnej formy fleksyjnej. Ponadto istnieje opcja wyszukiwania leksemów według wzorów fleksyjnych (typów odmiany) oraz filtrowania danych w wyniku zaznaczenia określonych ograniczeń wyszukiwania, takich jak różne kategorie gramatyczne, kwalifikatory, wymowa, klasa frekwencyjna itd. Można też kopiować fragmenty lub cały tekst artykułów hasłowych z poprawnym odczytem znaków, ale bez zachowania ich układu graficznego.

Dodatkowe możliwości oprogramowania: możliwość wyboru języka interfejsu (angielskiego lub polskiego).

Inne wydania elektroniczne w wersji offline: SGJP 2007 (CD, wyd. 1, słownik prymarnie elektroniczny), 2012 (CD, wyd. 2, powtórne wydanie elektroniczne na podstawie SGJP 2007).

Inne wydania elektroniczne w wersji online: SGJP 2015 (powtórne wydanie elektroniczne na podstawie poprawionej, uzupełnionej i zmodyfikowanej wersji SGJP 2012; zob. m.in. Saloni i in. 2008 oraz opis wyd. 3 na stronie: http://sgjp.pl/o-slowniku/#historia).