Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

SJCN: Internetowy słownik języka Cypriana Norwida
oprac. Jadwiga Puzynina, Tomasz Korpysz (2009–praca w toku)

Forma dostępu: online, https://www.slownikjezykanorwida.uw.edu.pl

Wymogi techniczne: pełny dostęp bez konieczności założenia konta i logowania się.

Rodzaj wydania elektronicznego: prymarne wydanie elektroniczne.

Zawartość: ten pierwszy ogólnie dostępny online słownik języka autora powstaje w Pracowni Słownika Języka Cypriana Norwida Wydziału Polonistyki UW (PSJCN UW), kierowanej obecnie przez Tomasza Korpysza, a założonej i wcześniej prowadzonej przez wiele lat przez Jadwigę Puzyninę. Słownik opracowywany jest ponadto przy współpracy merytorycznej Jolanty Chojak, a technicznej – Jadwigi Miernik (początkowo także Mateusza Żółtaka). Źródło materiału słownikowego stanowi kartoteka PSJCN UW, przygotowana w latach 1983–1989 na podstawie wydanych przez Juliusza W. Gomulickiego Pism wszystkich Cypriana Norwida (t. 1–11, 1971–1976), z dodanymi opublikowanymi później tekstami w postaci listów i notatek. Bezpośrednią podstawą opracowania internetowego jest pełna zdigitalizowana wersja w formie skanów jedenastu tomów Pism wszystkich, z dodatkiem licznych poprawek i uzupełnień poczynionych dzięki informacjom zawartym w kartotece. Tak więc SJCN notuje niemal wszystkie wyrazy pospolite obecne w twórczości Norwida wraz z pełną ilustracją materiałową. Co więcej, jak podaje się na stronie słownika, „zapis lokalizacji wszystkich użyć słownictwa pism Norwida" zamierza się „prezentować w słowniku podstawowym, obejmującym użycia nazw pospolitych, i w dwóch indeksach: 1. indeksie nazw własnych oraz 2. indeksie charakterystycznych dla zapisów Norwida wyrażeń z tzw. dywizem łączącym (typu: wiek-złoty)" (zob. zakładka „Zawartość i budowa słownika" – https://www.slownikjezykanorwida.uw.edu.pl/budowa). 

Obecna wersja słownika zawiera około 30 500  jednostek hasłowych, w tym wieloznacznych blisko 3 tys., i nie obejmuje większości spójników i przyimków oraz części partykuł, jednak w przyszłości planuje się uwzględnienie użyć także i tych części mowy. Prace nad słownikiem trwają, tak więc choć użytkownik może skorzystać już ze wszystkich haseł, to nie każde z nich będzie w ostatecznej i pełnej postaci. 

Struktura artykułu hasłowego obejmuje przede wszystkim takie elementy, jak: (1) wyraz hasłowy (w formie w zasadzie zgodnej ze współczesną normą ortograficzną), (2) określenie części mowy z ewentualnymi dodatkowymi informacjami gramatycznymi, (3) liczba wszystkich użyć wyrazu hasłowego, (4) liczba użyć z podziałem na poezję i prozę, (5) informacja o ewentualnej liczbie użyć wyrazu hasłowego we frazeologizmach w poezji i w prozie (skrót: fr), (6) definicja, (7) dane dotyczące lokalizacji, którym towarzyszą liczne kwalifikatory oraz możliwe warianty graficzne, (8) frazeologizmy, przysłowia i użycia przenośne, (9) warianty (fonetyczne, fleksyjne) bądź skróty lub zapisy cyfrowe, (10) informacje o archaicznej rekcji (rozumianej szeroko, jako łączliwość składniowa), (11) odsyłacze (do innych haseł słownika podstawowego bądź do haseł w indeksie nazw własnych). Wszystkie szczegółowe materiały dotyczące makro- i mikrostruktury słownika są dostępne w poszczególnych zakładkach na stronie głównej słownika. 

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: możliwość zaawansowanego przeszukiwania bazy. Oprogramowanie umożliwia kopiowanie całości lub fragmentów artykułu hasłowego, wyświetlenie wersji do druku oraz wyszukiwanie proste haseł czy grupy haseł z poziomu okienka dialogowego: (1) według listy a fronte, (2) według listy a tergo, (3) zaczynających się na jakąś literę bądź ciąg liter, (4) zawierających dowolny ciąg znaków, (5) kończących się na dowolny ciąg znaków, (6) mających dokładnie jakąś postać oraz (7) mieszczących się w określonym przedziale liter. 

Możliwe jest także ograniczenie zasięgu wyszukiwania do haseł, znaczeń czy lokalizacji, a także wyszukiwanie zaawansowane, które jest dostępne tylko wtedy, gdy wcześniej zostanie wybrane jakieś hasło lub zakres haseł. Możliwymi filtrami przeszukiwania zaawansowanego są: (1) hipotetyczne neologizmy, (2) kwalifikacja gramatyczna, (3) wyrazy mające przynajmniej dwa znaczenia, (4) zakres materiału źródłowego, (5) wyrazy hasłowe pochodzące z rękopisów, (6) wyszukiwanie wyrazów hasłowych, których użycia znajdują się w określonych typach tekstów, (7) wyrazy hasłowe zawierające: (a) użycia, w których występują dywizy rozdzielające, (b) użycia, w których występują dywizy łączące, (c) użycia będące skrótami, (d) użycia będące wariantami fonetycznymi lub fleksyjnymi, (e) użycia wchodzące w skład przysłów bądź frazeologizmów, (f) użycia o przestarzałej lub autorskiej rekcji (zob. zakładka „Jak korzystać" –https://www.slownikjezykanorwida.uw.edu.pl/instrukcja). 

Wydanie drukowane: publikacje powiązane – Słownik języka Cypriana Norwida. Zeszyt próbny, red. Jolanta Chojak (1988), oraz pięć zeszytów tematycznych:

1. Słownictwo etyczne Cypriana Norwida. Część 1: Prawda, fałsz, kłamstwo, red. Jadwiga Puzynina (1993). 

2. Ewa Teleżyńska, Nazwy barw w twórczości Cypriana Norwida (1994). 

3. Słownictwo estetyczne Cypriana Norwida, red. Jolanta Chojak (1994). 

4. Tomasz Korpysz, Jadwiga Puzynina, Wolność i niewola w pismach Cypriana Norwida (1998). 

5. Anna Kadyjewska, Tomasz Korpysz, Jadwiga Puzynina, Chrześcijaństwo w pismach Cypriana Norwida (2000).