Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

SPJS: Słownik pojęciowy języka staropolskiego
(2011–2015)

Forma dostępu: online, https://spjs.ijp.pan.pl/spjs/strona/kartaTytulowa

Wymogi techniczne: pełny dostęp bez konieczności zakładania konta i logowania się. 

Rodzaj wydania elektronicznego: prymarna elektroniczna wersja słownika z wyszukiwarką, opracowanego na podstawie Słownika staropolskiego pod red. Stanisława Urbańczyka, 1953–2002, oraz Suplementu cz. 1 (verba absentia) pod red. Ewy Deptuchowej, 2014.

Zawartość: opracowany w latach 2011–2015 (kierownik projektu: Bożena Sieradzka-Baziur, IJP PAN) elektroniczny słownik o układzie rzeczowym, prezentujący strukturę semantyczną słownictwa staropolskiego^¹. Bazę materiałową stanowiły wybrane elementy struktury alfabetycznego Słownika staropolskiego (1953–2002, 2014), z którego wyekscerpowano: siatkę haseł, znaczenia wyrazów autosemantycznych i funkcje leksemów synsemantycznych, przykład w transliteracji i jego lokalizację (w SPJS dodano jego transkrypcję) oraz znacznik gramatyczny (informacja o przynależności wyrazu do określonej części mowy).

Elementy struktury rekordu w SPJS to: wyraz hasłowy (lub w wypadku jednostki nieciągłej wyrażenie hasłowe); typ (pochodzenie) jednostki (pochodzi ze Słownika staropolskiego lub Suplementu); jej rodzaj (typu: autosemantyczna, synsemantyczna); numer w słowniku; znaczenie w wypadku jednostki autosemantycznej lub funkcja w odniesieniu do jednostki synsemantycznej; znacznik gramatyczny; semantyka – jej przynależność do kategorii pojęciowych; przykład w transliteracji z lokalizacją (za Słownikiem staropolskim lub Suplementem); ten sam przykład w transkrypcji z lokalizacją. W części końcowej rekordu: „Uwagi" zamieszczono komentarze dotyczące znaczeń, funkcji wyrazu hasłowego, gramatyki, transkrypcji, transliteracji itp. W nawiasach kwadratowych zamieszczono uwagi pochodzące od wykonawców SPJS. 

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: zaawansowane możliwości przeszukiwania bazy – zawartość słownika można przeglądać przy użyciu dwóch rodzajów wyszukiwarek. Z zakładki „Słownik" możemy przeprowadzić wyszukiwanie, uwzględniając strukturę semantyczną słownictwa (według wyodrębnionych kilkuset kategorii pojęciowych, np. ciała niebieskie, zboża). Nazwy kategorii mają formę hipełączy – kliknięcie otwiera cały zbiór jednostek danej klasy. Zbiór ten ma formę wyrazów hasłowych w postaci hiperłączy. Najechanie kursorem otwiera artykuł hasłowy ze znaczeniem danej jednostki przypisanym do danej kategorii pojęciowej. Struktura artykułu hasłowego zawiera również odniesienia (w formie hiperłączy) wiążące daną jednostkę z innymi kategoriami, co ukazuje sieć powiązań semantycznych jednostki. Zaawansowane wyszukiwanie można przeprowadzić także, uwzględniając: części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik itd., z ograniczeniem wyszukiwania do haseł w obrębie jednej litery), układ alfabetyczny haseł oraz rodzaj jednostki (autosemantyczna, synsemantyczna, nieciągła itd.). Każdorazowo wyniki wyszukiwania mają formę hiperłączy odsyłających do kolejnych artykułów hasłowych.

Z poziomu okienka dialogowego (zakładka „Wyszukiwarka") można wyszukiwać dowolne wyrazy lub ciągi znaków bez uwzględnienia udogodnień wyszukiwania zaawansowanego. Po wpisaniu poszukiwanego wyrazu albo ciągu znaków otrzymujemy wynik w postaci wszystkich poświadczeń poszukiwanego wyrazu lub ciągu znaków gdziekolwiek w strukturze hasła w słowniku. Poświadczenie ma formę hiperłącza, po którego kliknięciu zostajemy odesłani do artykułu hasłowego zawierającego poszukiwany wyraz lub ciąg znaków.

Elementy artykułu hasłowego (definicja, poświadczenia w transliteracji i transkrypcji, lokalizacja) można kopiować do pliku tekstowego.