Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

ST WSJP PAN: Słownik tematyczny WSJP PAN
(2021– praca w toku)

Forma dostępu: online, https://wsjp.pl/slownik_tematyczny

Wymogi techniczne: pełny dostęp bez konieczności założenia konta i logowania się.

Rodzaj wydania elektronicznego: prymarne wydanie elektroniczne.

Zawartość: ST WSJP PAN to największe tego typu dzieło leksykograficzne notujące polszczyznę współczesną^¹. Słownik ten oparty jest na ponad 84 tys. haseł WSJP (według stanu na 2022 rok), ale w wyniku tego, że klasyfikuje się w nim każde znaczenie wyodrębnione w danym artykule hasłowym, zawiera on ponad 145 tys. znaczeń sklasyfikowanych tematycznie, to znaczy przypisanych do określonych sfer, pól i podpól tematycznych, zgodnych z przyjętym, autorskim podziałem tematycznym słownictwa w języku polskim, opracowanym przez Barbarę Batko-Tokarz (zob. Batko-Tokarz 2019: 135 – 293; Batko-Tokarz 2018, Żmigrodzki 2022: 155). Dodajmy tylko, że klasyfikacji tematycznej nie podlegają jedynie jednostki funkcyjne, czyli przyimki, spójniki, partykuły itd.), zaliczone do sfery – atematyczne.

Istotne jest to, że stworzona na potrzeby opracowania WSJP PAN klasyfikacja tematyczna ma charakter antropocentryczny, co odzwierciedla się zarówno w nazwach poszczególnych pól (czytelnych i zrozumiałych dla użytkowników niebędących specjalistami, np. Rodzina, Jedzenie i jego przygotowanie, Czas wolny, Sport, Praca ), jak i w nadrzędnej strukturze przyjętego podziału na sfery, która wygląda następująco: I. CZŁOWIEKA JAKO ISTOTA FIZYCZNA, II. CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA, III. CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA, IV. CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE, V. CZŁOWIEK I TECHNIKA. VI. CZŁOWIEK I PRZYRODA, VII. KATEGORIE FIZYCZNE.

Odnotujmy jeszcze, że opracowany przez B. Batkę-Tokarz schemat klasyfikacyjny jest trójstopniowy. Najwyższych w hierarchii jest, wymienionych powyżej, siedem sfer nadrzędnych, w obrębie których wyodrębnia się poszczególne pola (łącznie jest ich 45), które z kolei dzieli się wewnętrznie na szczegółowe podpola (łącznie 205), na przykład: sfera: II. CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA → pole 1. Stany psychiczne człowieka → podpola: 1.1.emocje i uczucia, 1.2. zachowania emocjonalne (Batko-Tokarz 2018: 80; Batko-Tokarz 2019: 190).

Na stronie słownika tematycznego podano ponadto zasady opracowania, w tym stosowane kategorie podziału tematycznego, oraz przedstawiono instrukcję użytkowania. Właściwa podstrona otwiera się po kliknięciu znaku zapytania po prawej stronie przy nazwie słownika.

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: możliwość zaawansowanego wyszukiwania haseł w bazie, przypisanych do danej sfery, pola czy podpola. Wyszukiwanie, tak jak i podział tematyczny słownictwa w WSJP PAN, ma charakter trójstopniowy, a więc w celu znalezienia odpowiedniej kategorii tematycznej i zaklasyfikowanych do niej znaczeń należy w pierwszej kolejności wybrać jedną z ośmiu nadrzędnych sfer, takich jak: I. ATEMATYCZNY, II. CZŁOWIEKA JAKO ISTOTA FIZYCZNA, III. CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA, IV. CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA, V. CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE, VI. CZŁOWIEK I TECHNIKA. VII. CZŁOWIEK I PRZYRODA, VIII. KATEGORIE FIZYCZNE. Po kliknięciu w daną sferę otrzymujemy wykaz poszczególnych pól tematycznych reprezentujących tę sferę oraz listę wszystkich haseł, których znaczenia zaklasyfikowano do wybranej przez nas sfery. W dalszej kolejności można uszczegółowić wyszukiwanie, klikając w konkretne pole w celu rozwinięcia listy przypisanych do niego podpól tematycznych wraz z wykazem poszczególnych haseł.

Oprogramowanie ułatwia odnalezienie interesującego nas znaczenia zaliczonego do określonej sfery i danego pola czy podpola. W strukturze hasła, będącego jednostką polisemiczną, znaczenie to zaznaczone jest bowiem na czerwono. Możliwe jest ponadto wyświetlenia i przeglądanie wyników wyszukiwania w nowej karcie oraz kopiowanie fragmentów bądź całego tekstu artykułów hasłowych bez błędów w odczytaniu znaków.