Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

USJP 2016: Uniwersalny słownik języka polskiego

Forma dostępu: online, https://usjp.pwn.pl/

Wymogi techniczne: dostęp płatny z koniecznością założenia konta i logowania się.

Rodzaj wydania elektronicznego: powtórne wydanie elektroniczne USJP 2003.

Zawartość: słownik zawiera ok. 100 tys. haseł, w tym frazeologizmów i terminów specjalistycznych (opracowanych również w formie odrębnego elektronicznego Słownika frazeologicznego notującego nieco ponad 18 tys. haseł) oraz przysłów (zebranych także osobno w postaci elektronicznego Słownika przysłów^¹ liczącego blisko 500 jednostek). Dodatkowo z hasłami (z poszczególnymi znaczeniami) skorelowana jest baza sieci powiązań – relacji semantycznych, takich jak: synonimia, antonimia, hiperonimia, hiponimia, holonimia. Prezentowana w wydaniach elektronicznych USJP (m.in. 2004, 2016) siatka relacji leksykalnych nie jest częścią wersji drukowanej tego słownika, lecz została przejęta z Wielkiego słownika wyrazów bliskoznacznych PWN pod red. Mirosława Bańki (zob. WSWB). Portal oferuje ponadto możliwość zapoznania się m.in. z przyjętymi zasadami koncepcji słownika i opisu słownictwa, systemem kwalifikatorów, tabelami fleksyjnymi czy wykazem skrótów oraz stosowanych oznaczeń. Na maksymalną strukturę artykułu hasłowego w USJP składają się więc następujące elementy: (1) wyraz hasłowy, (2) informacja o pochodzeniu wyrazów (w wypadku zapożyczeń), (3) kwalifikator, (4) definicja, (5) ilustracja materiałowa (przykłady użyć, kolokacje), (6) informacje o frazeologizmach, terminach i przysłowiach (odnotowanie jednostek nieciągłych zawierających wyraz hasłowy tożsamy z jednym ze swoich członów), (7) informacja gramatyczna (ograniczona informacja fleksyjna, składniowa lub słowotwórcza), (8) informacja o wymowie oraz (9) sieć powiązań znaczeniowych.

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: możliwość zaawansowanego wyszukiwania haseł z poziomu trzech okienek dialogowych – (1) wyszukiwarki a fronte (automatyczne przechodzenie do hasła po wpisaniu określonego ciągu jego początkowych liter), (2) wyszukiwarki a tergo (automatyczne przechodzenie do hasła po wpisaniu określonego ciągu jego końcowych liter) oraz (3) wyszukiwarki głównej (wyszukiwanie haseł po wpisaniu określonej formy fleksyjnej oraz całego pojedynczego wyrazu lub wyrażenia). Program nie wyszukuje haseł na podstawie ciągu liter, które składają się na dane słowo, np. wpisując ciąg gni, nie uzyskamy odniesienia do gniadosz, gniady, gniazdeczko itd. Co ważne, wpisanie w wyszukiwarce głównej danego wyrazu, wyrażenia czy formy fleksyjnej powoduje wyświetlenie się listy, w której poza pierwszym miejscem, zajmowanym przez poszukiwany leksem, są jednostki zawierające w strukturze hasła wpisany pojedynczy wyraz (lub jeden z wyrazów będących członem danego wyrażenia). Możliwe jest także przeszukiwanie USJP według alfabetycznej listy haseł – należy kliknąć w ikonkę „Szukaj" obok pustego okienka głównego wyszukiwania lub po prawnej stronie w zakładki „Wybierz" → „O słowniku" → „Lista haseł", wyświetli się wówczas wykaz artykułów hasłowych z możliwością przerzucania kolejnych stron.

Dodatkowe możliwości oprogramowania:

• liczne hiperłącza w ramach USJP oraz innych stron i usług PWN (np. słowników obcojęzycznych);

• w ramach płatnego dostępu do USJP 2016 można także skorzystać z wydzielonych z bazy USJP 2016 dwóch wspomnianych powyżej zbiorów: Słownika frazeologicznego oraz Słownika przysłów. Słowniki te można przeglądać odrębnie, klikając po prawnej stronie w zakładki „Wybierz" → „O słowniku" → „Słownik frazeologiczny/Słownik przysłów". Na artykuł hasłowy składają się: (1) forma hasłowa, (2) kwalifikator, (3) definicja, (4) powiązane hasła niefrazeologiczne (z jednym z członów związku frazeologicznego czy terminu). Zasoby te można przeszukiwać w sposób ograniczony – zarówno w SF PWN, jak i SP PWN możliwe jest tylko wyszukiwanie według alfabetycznej listy haseł (w wyniku przechodzenia na kolejne strony słownika). Istnieje także możliwość kopiowania fragmentów lub całego tekstu artykułów hasłowych bez błędnego odczytu znaków.

Inne wydania elektroniczne w wersji offline: USJP 2004 (CD), 2008 (CD, pendrive), 2010 (pendrive).

Od dostępnego online wydania USJP 2016 wersja offline słownika różni się głównie możliwościami wyszukiwania danych. Na przykład USJP 2004 dodatkowo pozwala na: wyszukiwanie krzyżówkowe, wyszukiwanie wyrazów, wyrażeń lub ciągu znaków zarówno w danym haśle, w całym słowniku, jak i w wybranych elementach artykułu hasłowego lub w danym typie haseł, np. w terminach, we frazeologizmach czy w przysłowiach. Co więcej, słownik jest wyposażony w system odnośników, który pozwala na przejście do danego hasła za pomocą kliknięcia w dowolny wyraz w artykule hasłowym. Dodatkowo USJP 2004 umożliwia wydzielenie z bazy samodzielnych list: listy frazeologizmów oraz terminów, a także listy przysłów (zob. zakładka „Idź do" na górnym pasku). Zbiory te można przeszukiwać zarówno z poziomu głównego okienka dialogowego, wpisując konkretny leksem lub ciąg początkowych liter wyrazu (system odnajdzie tylko te hasła, które rozpoczynają się od wpisanego ciągu znaków), jak i za pomocą wyszukiwania zaawansowanego (w menu należy kliknąć w zakładkę „Narzędzia") z ograniczeniem zakresu do frazeologizmów i terminów lub przysłów (po wpisaniu danego słowa system pokazuje wszystkie jednostki nieciągłe, które zawierają jakąkolwiek formę fleksyjną wpisanego leksemu w którymkolwiek z członów).

Wydanie drukowane: USJP 2003.