Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

Verbel: Słownik paradygmantów polskich frazeologizmów czasownikowych
oprac. Iwona Kosek, Monika Czerepowicka, Sebastian Przybyszewski (2018)

Forma dostępu: online, http://uwm.edu.pl/verbel/

Wymogi techniczne: pełny dostęp bez konieczności założenia konta i logowania się. W celu korzystania ze słownika konieczne jest pobranie danych lingwistycznych oraz zainstalowanie programu Werbosław (zgodnie z instrukcją –zob. http://uwm.edu.pl/verbel/wp-content/uploads/2018/10/Instalacja-programu-1.pdf). 

Rodzaj wydania elektronicznego: słownik prymarnie elektroniczny.

Zawartość: w bazie notuje się i opisuje ponad 5 tys. zwrotów¹ (w formie trzeciosobowej typu ktoś/coś postawi coś na głowie), które zostały wyekscerpowane z różnych źródeł (zob. Kosek, Przybyszewski, Czerepowicka 2018), w szczególności z NKJP oraz z wybranych słowników ogólnych języka polskiego (np. USJP, SJPDun, WSJP) oraz ze słowników frazeologicznych (np. SFWP). W opracowaniu uwzględnia się przede wszystkim formy fleksyjne frazeologicznych jednostek czasownikowych, ale także informację o znaczeniu i aspekcie, odpowiedniku w parze aspektowej (jeśli takowa istnieje) oraz ewentualne dodatkowe komentarze o użyciu danego zwrotu – jego pragmatyce, zakresie czy frekwencji. Ponadto, jak wyjaśniają I. Kosek i S. Przybyszewski, w słowniku podawane są też „uwagi na temat gramatyki poszczególnych komponentów, dotyczące wartości kategorii liczby (i ewentualnie rodzaju) składników nominalnych. W istocie więc odnoszą się one do składni wewnętrznej związkufrazeologicznego (w rozumieniu Lewickiego […]) i możliwości korelacji postaci zwrotu z kontekstem zewnętrznym" (zob. „Wprowadzenie do słownika" – http://uwm.edu.pl/verbel/wp-content/uploads/2018/10/wprowadzenie-1.pdf).

Na mikrostrukturę hasła składają się zatem takie elementy opisu leksykograficznego jak: 1) opis ogólny hasła (postać zwrotu, aspekt, możliwe znaczenia i inne komentarze), 2) opis jednostki (budowa wewnętrzna zwrotu – opis gramatyczny jego członów, w tym określenie członu głównego), 3) opis odmiany fleksemu² (zestaw metadanych), 4) formy fleksemu, 5) wszystkie formy fleksyjne jednostki (zob. Kosek, Czerepowicka, Przybyszewski 2020).

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: możliwość zaawansowanego przeszukiwania bazy. Hasła słownikowe można wyszukiwać dwojako: przeglądając alfabetyczną listę opisanych frazeologicznych jednostek czasownikowych lub korzystając z okienka dialogowego, w którym należy wpisać wybrany komponent jakiegoś zwrotu. 

Program umożliwia dodatkowo wiele operacji, w tym m.in. ustawienie filtrów grafów, jednak korzystanie z niego nie jest do końca intuicyjne, wymaga specjalistycznej wiedzy i głębszego poznania mechanizmów technicznych. W łatwy sposób można jedynie przeglądać hasła według listy alfabetycznej i wyszukiwać je z poziomu okienka dialogowego.