Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

Wiktoria: Słownik onomazjologiczny

Forma dostępu: online, https://wiktoria.ijp.pan.pl/

Wymogi techniczne: pełny dostęp bez konieczności założenia konta i logowania się.

Rodzaj wydania elektronicznego: prymarne wydanie elektroniczne.

Zawartość: obecny stan tego opracowania leksykograficznego pod nazwą Wiktoria ma charakter prototypu słownika onomazjologicznego, gdyż uwzględnia ono jedynie 2 tys. jednostek, należących tylko do jednej klasy gramatycznie, mianowicie do rzeczowników^¹. Porządek onomazjologiczny (znaczeniowy), jaki przyjęto w słowniku, funkcjonuje na poziomie jego makrostruktury i przedstawiono go na stronie projektu w formie wizualizacji (w postaci koła), w której uwagę zwraca antropocentryzm opisu. Centralnym bowiem pojęciem zaproponowanej klasyfikacji onomazjologicznej jest ‘człowiek’, a następnie na niższym poziomie: ‘wiedza o sytuacji w świecie’, ‘wytwory myśli ludzkiej’, ‘świat wartości", ‘świat otaczający człowieka’, ‘wytwory pracy ludzkich rąk’, ‘zachowanie’, ‘czas wolny’, ‘dziedzictwo kultury’, ‘organizm człowieka i jego funkcjonowanie’, ‘potrawy i napoje’, ‘nazwy osób’ oraz ‘grupa ludzi’ i ‘funkcjonowanie człowieka w społeczeństwie’.

Natomiast na poziomie mikrostruktury Wiktoria, jak podaje się na stronie projektu, „ ma być słownikiem ogólnym, uniwersalnym, w którym użytkownik znajdzie wszelkie informacje na temat interesującego go leksemu", takie jak: definicja, relacje semantyczne, miejsce leksemu w semantycznej strukturze hierarchicznej, informacje gramatyczne, w tym fleksyjne i składniowe (zob. https://wiktoria.ijp.pan.pl/o_slowniku/). 

Możliwości i ograniczenia korzystania z zasobów: możliwość zaawansowanego wyszukiwania haseł w bazie z kilku poziomów. Po pierwsze, można przeszukiwać słownik z poziomu głównego okienka dialogowego, w które należy wpisać interesujący nas rzeczownik w mianowniku, ponieważ oprogramowanie nie rozpoznaje form fleksyjnych wyrazów. Po drugie, możemy wyszukiwać dane w sposób zaawanasowany według m. in. takich kryteriów jak: 1) określony ciąg liter (który może rozpoczynać czy kończyć jakąś nazwę bądź się w niej zawierać), 2) miejsce wyszukiwania (forma hasłowa lub odmiana, lub dowolne miejsce w strukturze hasła), 3) typ węzła (leksem albo pojęcie), 4) miejsce w hierarchii semantycznej (liść, rozgałęzienie bądź korzeń), 5) rodzaj gramatyczny oraz 6) relacje semantyczne (typu metonimia, metafora, holonimia itd.). I wreszcie po trzecie, można przeszukiwać bazę za pomocą dostępnej wizualizacji struktury onomazjologicznej poprzez przechodzenie od pojęcia nadrzędnego do coraz niższych poziomów (grup pojęciowych), aż do przypisanego końcowo leksemu, np. ‘człowiek’ → ‘czas wolny’ → ‘czas świąteczny’ → obrzęd, przyjęcie, sakrament, święto, uroczystość. 

Oprogramowanie umożliwia także porównywanie wybranych przez użytkownika leksemów oraz kopiowanie tekstu z artykułu (w tym całych haseł) bez błędnego odczytu znaków.

Na stronie słownika podaje się ponadto informację, że „zaawansowane opcje wyszukiwarki mają w przyszłości pozwolić użytkownikowi na filtrowanie grup leksemów mających wspólny zestaw cech fleksyjnych, składniowych, słowotwórczych, semantycznych" (zob. https://wiktoria.ijp.pan.pl/o_slowniku/).