Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów

Techniczne aspekty korzystania z zasobów

Możliwości korzystania z najnowszych zasobów cyfrowych są uzależnione od posiadanego systemu operacyjnego, rodzaju przeglądarki internetowej oraz oprogramowania lub aplikacji (wtyczek, czyli pluginów, i innych dodatków do aplikacji).

Najważniejszym problemem przy korzystaniu z zasobów cyfrowych, zwłaszcza ze zdigitalizowanych materiałów, jest otwieranie i właściwe wyświetlanie plików DjVu. W tym celu należy pobrać właściwy program, tj djview4: (zob. https://djvu.sourceforge.net/djview4.html). Następnie trzeba zainstalować odpowiednie rozszerzenie dla przeglądarki typu:

1. Mozilla Firefox: https://addons.mozilla.org/pl/firefox/addon/djvu-js-viewer/;

2. Chrome: https://chrome.google.com/webstore/detail/djvujs-viewer/bpnedgjmph
   mmdgecmklcopblfcbhpefm;

3. Opera: External Application Button extension - Opera add-ons;

4. Edge: External Application Launcher - Microsoft Edge Addons.

Ewentualnie można korzystać ze starszych wersji przeglądarki Internet Explorer (obecnie już nierozwijanej), w której niektóre zasoby otwierały w sposób najbardziej korzystny dla użytkownika. Jeśli nadal będą występowały problemy z otwieraniem plików DjVu, warto skorzystać ze szczegółowych dalszych zaleceń Janusza S. Bienia (zob. Bień 2020).

Chcąc w pełni korzystać z cyfrowych publikacji, warto również zainstalować dostępne w internecie darmowe programy, aplikacje (wtyczki, dodatki do aplikacji) lub maszyny wirtualne do przeglądania dokumentów w udostępnionych formatach, np.:

Java: https://www.java.com/pl/download/

Adobe Acrobat Reader^¹: https://get.adobe.com/pl/reader/

Media Player: https://support.microsoft.com/pl-pl/windows/pobierz-program-windows-
media-player-81718e0d-cfce-25b1-aee3-94596b658287.

Zasoby elektroniczne udostępnione w internecie (ale nie w bibliotekach cyfrowych), jak również prace zdigitalizowane i zebrane w poszczególnych bibliotekach cyfrowych są dostępne zwykle w formie skanów stron książki (najczęściej w postaci plików w formacie image/x.djvu lub application/pdf) zawierających często wyniki tzw. brudnego (niepoddanego ręcznej korekcie) OCR.

Dzięki temu można je przeszukiwać według ciągu znaków oraz kopiować fragmenty tekstu, ale z wieloma błędami w odczycie znaków (zob. Bień 2010: 134). O tym, że dane zasoby da się przeszukiwać, świadczy aktywna ikonka lupki na pasku zadań u góry lub otwarcie się aktywnego okienka dialogowego po wpisaniu skrótu klawiaturowego Ctrl + F, a w CBN Polona – aktywna ikonka „OCR" po prawej stronie na pasku zadań. Poza prostymi sposobami przeszukiwania zawartości elektronicznych zasobów istnieją mniej lub bardziej zaawansowane możliwości wyszukiwania danych w tekście. Mamy tu na myśli elektroniczne edycje niektórych słowników oraz korpusy tekstów. W takiej sytuacji nie jest konieczne instalowanie nowych programów (ewentualnie istnieje konieczność pobrania gotowej aplikacji w formie plików do rozpakowania), ponieważ zaawansowane wyszukiwanie odbywa się za pomocą wbudowanych w cyfrowe wersje dokumentów narzędzi do ich przeszukiwania, oferujących też określoną składnię zapytań.